Lajmet

Nga Valeriia Muskharina, Kyiv

Ky dimër në Ukrainë është bërë edhe një provë tjetër e rëndë. Sulmet e gjera ruse që synojnë infrastrukturën energjetike kanë shkaktuar ndërprerje të vazhdueshme të energjisë elektrike dhe probleme me ngrohjen, ndërsa temperaturat kanë rënë deri në −25°C. Këto kushte e kanë bërë jetën e përditshme jashtëzakonisht të vështirë dhe i kanë detyruar njerëzit të gjejnë mënyra për t’u ngrohur dhe për të përmbushur nevojat bazike. Për gazetarët në Kyiv, një realitet i tillë krijon pengesa shtesë gjatë punës në terren, përgatitjes së materialeve dhe ruajtjes së komunikimit. Detyra rutinë si karikimi i pajisjeve apo xhirimi i një reportazhi janë kthyer në prova që kërkojnë durim dhe qëndrueshmëri.

Për t’i ndihmuar gazetarët të vazhdojnë punën në kushte kaq ekstreme, Unioni Kombëtar i Gazetarëve të Ukrainës (NUJU) operon një rrjet mbarëkombëtar të Qendrave të Solidaritetit të Gazetarëve në rajonet e vijës së frontit dhe zonat me rrezik të lartë, përfshirë Kyiv, Kharkiv, Zaporizhzhia dhe Dnipro. Këto qendra ofrojnë hapësira të sigurta pune, qasje në energji elektrike dhe internet gjatë ndërprerjeve, pajisje mbrojtëse, ndihmë emergjente dhe mbështetje koordinuese për ekipet lokale të mediave. Që nga fillimi i pushtimit të plotë, mijëra gazetarë janë mbështetur në këtë rrjet për të vazhduar raportimin pavarësisht luftës dhe shkatërrimit të infrastrukturës.

Në biseda me NUJU, punonjës të mediave me bazë në Kyiv përshkruajnë situatën në shtëpitë e tyre dhe mënyrat se si po përshtaten me të ftohtin dhe realitetin e paqëndrueshëm.

Yan Dobronosov, fotoreporter për mediumin online Telegraph, jeton në Troieshchyna, një lagje e madhe banimi në periferi të Kyivit e që furnizohet me energji nga TEC-6, termocentrali më i madh në Ukrainë. Ky objekt ka qenë për muaj të tërë nën sulme të përsëritura me dronë dhe raketa nga Rusia. Si rezultat, lagjja përjeton rregullisht ndërprerje të ngrohjes dhe furnizim të paqëndrueshëm me energji elektrike.

“Acari dhe bombardimet e armikut ndikojnë në punën tonë. Puna bëhet shumë më e vështirë dhe humb energjinë e forcën shumë më shpejt për shkak të të ftohtit,” thotë Yan. Ai nuk ka termometër në apartament, prandaj është e vështirë të përcaktojë temperaturën e saktë brenda. Gjatë acareve të forta, ai përpiqet të minimizojë kohën që kalon jashtë kur temperaturat bien nën −15°C. Pavarësisht gjithçkaje, ai vazhdon të mbulojë ngjarje të rëndësishme.

Puna në terren gjatë dimrit sjell sfida serioze teknike: bateritë shterojnë shpejt, duart ngrijnë dhe lentet e kamerës mjegullohen kur kalon nga ajri i ftohtë në ambiente të ngrohta. Megjithatë, Yan mbetet i motivuar. “Kjo është ajo që më shtyn, sepse ndihem i përmbushur në punën time. Është ngrohësi dhe motivuesi im kryesor,” shpjegon ai.

Sfida të ngjashme përjetojnë edhe gazetarët që jetojnë në Rusanivka, një tjetër zonë banimi e madhe në Kyiv, e cila gjithashtu ka pësuar dëme nga bombardimet. Profesorja Victoria Shevchenko, doktore e Komunikimeve Sociale dhe anëtare e NUJU, thotë se disa ndërtesa aty pranë kanë dritare të thyera dhe ndërprerje të energjisë elektrike, ngrohjes dhe furnizimit me gaz.

“Ne ishim pa energji për rreth 12 ditë. Pa dritë, pa ngrohje, pa asgjë,” kujton ajo. Në ndërtesën e saj të lartë, ngrohja varet nga energjia elektrike, kështu që ndërprerjet e energjisë i lanë radiatorët plotësisht të ftohtë.

Së fundmi, një radiator shpërtheu në apartamentin e saj, duke përmbytur mobiliet dhe muret. Me ndihmën e një asamblisti lokal që siguroi një gjenerator për ndërtesën, ngrohja është rikthyer pjesërisht. Energjia elektrike ka vetëm një ose dy orë në ditë.

“Mendoj se situata është përafërsisht e njëjtë në gjithë Kyivin: disa njerëz nuk kanë energji të qëndrueshme, disa nuk kanë ngrohje, disa nuk kanë ujë, disa nuk kanë asgjë fare,” thotë Victoria.

Puna në këto kushte kërkon organizim shtesë. Victoria mban ligjërata online në Institutin e Gazetarisë në Universitetin Kombëtar Taras Shevchenko të Kyivit, duke përdorur pajisje portative për karikim dhe duke vizituar të ashtuquajturat “Pika të Pamposhtshmërisë”, vende publike ku njerëzit mund të ngrohen dhe të karikojnë pajisjet. “Është psikologjikisht e vështirë sepse vazhdimisht duhet të mendosh për nevojat bazike, por ne vazhdojmë të punojmë dhe përpiqemi ta mbajmë moralin lart,” shton ajo.

Gazetarja Kateryna Malofeyeva, e cila gjithashtu jeton në Rusanivka, thotë se i është dashur të ngrohë apartamentin me gaz dhe qirinj dhe të mbulojë dritaret me batanije dhe jastëkë. “Është një ndjenjë kaq e çuditshme, kur nuk është shtëpia jote që të ngroh ty, por ti që e ngroh shtëpinë,” thotë ajo. Për shkak të një tubi të plasur në bodrum, lagështia është përhapur nëpër mure, ndërsa luhatjet e tensionit e detyruan të shkëputë pajisjet shtëpiake. Ushqimi shpesh ruhet në ballkon, pasi blerja e pajisjeve të reja nuk ka kuptim derisa furnizimi me energji të stabilizohet.

Gazetarët e zhvendosur përballen me sfida të ngjashme. Anna Serdyuk, kryeredaktore e Free Radio nga Bakhmut në rajonin Donetsk, e përshkruan këtë dimër në Kyiv si një kombinim të të ftohtit fizik dhe improvizimit të vazhdueshëm në jetën e përditshme.

“Gjatë javës së kaluar kam njohur 25 fqinjë dhe i kam numrat e tyre të telefonit nga ndërtesa ime dhe ato përreth. Kjo ndihmon kur mund ta thërrasësh dikë dhe t’i kërkosh të karikosh pajisjet,” thotë ajo. Anna e krahason dimrin me kujtimet e fëmijërisë për borë të madhe dhe acar, përveçse tani mbijetesa kërkon zgjidhje të vazhdueshme të problemeve. Një tendë e vogël e vendosur në apartament shërben si izolim dhe si vend pune i improvizuar.

Dështimet e infrastrukturës ndikojnë edhe në zyrat e mediave. Redaksia e gazetës së zhvendosur Realna Gazeta nga Luhansk u përmbyt së fundmi pas një defekti në sistemin e ngrohjes. Ndërtesa kishte mbetur pa ngrohje që nga fillimi i janarit, dhe gjatë acareve të forta u bë e pamundur të qëndrohej brenda për më shumë se disa minuta. Kryeredaktori Andriy Dikhtyarenko tha se radiatorët shpërthyen sepse uji nuk ishte zbrazur me kohë. Edhe pse pajisjet e studios ende nuk janë dëmtuar, ekipi po përgatitet të zhvendosë urgjentisht pajisjet në rast të rënieve të mëtejshme të temperaturës.

Dështime të ngjashme të ngrohjes shkaktuan përmbytje edhe në zyrat e Institutit të Informimit dhe Qendrës për Lirinë e Shtypit të Reporterëve pa Kufij, duke dëmtuar ambientet dhe pajisjet teknike që përdoren për të mbështetur gazetarët.

Presidenti i NUJU dhe anëtar i Komitetit Drejtues të EFJ, Sergiy Tomilenko, vëren se edhe organizatat profesionale që mbështesin gazetarët përballen me vështirësi serioze operacionale. Në janar, zyra e NUJU në qendër të Kyivit në Khreshchatyk mbeti pa energji elektrike për më shumë se një ditë, dhe ndërprerjet emergjente të ujit e lanë ndërtesën pa ujë dhe pa ngrohje për gati një javë.

“Për të rikthyer ngrohjen dhe furnizimin me ujë, na duhej energji e qëndrueshme elektrike, e cila nuk ishte e disponueshme në lagjen tonë,” shpjegon ai. Si rezultat, NUJU u detyrua të pezullojë përkohësisht ngjarjet publike dhe të shtyjë iniciativat mbështetëse për mediat lokale. Në të njëjtën kohë, Tomilenko thekson se NUJU vazhdon punën nga distanca, përmes hapësirave të përbashkëta të punës dhe rrjetit të Qendrave të Solidaritetit të Gazetarëve, duke ofruar ndihmë për siguri, mbështetje emergjente dhe koordinim profesional për gazetarët e vijës së frontit dhe ata lokalë, si dhe duke mbështetur familjet e gazetarëve të ndaluar ilegalisht nga Rusia.

Në ditët e fundit të janarit dhe në fillim të shkurtit, situata në Kyiv u përkeqësua edhe më tej. Ndërprerjet emergjente të energjisë u përhapën nëpër qytet dhe rajonin përreth, duke prekur zonat e banimit dhe infrastrukturën publike. Metroja e Kyivit pezulloi përkohësisht shërbimin e trenave dhe shkallët lëvizëse për shkak të ndërprerjeve në qendrat e jashtme të furnizimit me energji. Furnizimi me ngrohje dhe ujë gjithashtu filloi të dështojë në disa lagje, duke krijuar sfida shtesë për banorët dhe gazetarët.

Pavarësisht temperaturave që ngrijnë, ndërprerjeve të energjisë dhe rreziqeve të vazhdueshme të sigurisë, gazetarët ukrainas vazhdojnë të dokumentojnë luftën dhe të informojnë publikun.. Mbështetja e ofruar përmes NUJU dhe rrjetit të saj të Qendrave të Solidaritetit të Gazetarëve, së bashku me solidaritetin profesional ndërkombëtar, mbetet thelbësore për të siguruar që gazetaria e pavarur të mbijetojë dhe të vazhdojë të funksionojë në kushtet e luftës.













Credit: Inside the "Invisibility Point", a place where people can warm up and charge their devices. Yan Dobronosov/Telegraf