Lajmet

Rrjeti SafeJournalists dënon fuqishëm një sërë kërcënimesh, ngacmimesh dhe sulmesh ndaj gazetarëve që kanë ndodhur ditët e fundit në Serbi, veçanërisht gjatë protestave qytetare të mbajtura më 16 dhe 17 shkurt në Novi Sad dhe Beograd. Në vend që të siguronte kushte të sigurta pune për profesionistët e medias dhe të mbronte qytetarët, policia sërish dështoi të reagojë në kohë dhe në mënyrë efektive ndaj sulmeve, ndërsa në Beograd disa efektivë policie shtynë, fyen dhe sulmuan gazetarë, duke përdorur gjuhë jashtëzakonisht vulgare.

Këto incidente përbëjnë një shkelje serioze të lirisë së medias dhe thellojnë më tej klimën e pandëshkueshmërisë që inkurajon sulme të reja. Rrjeti SafeJournalists u bën thirrje institucioneve vendase të veprojnë urgjentisht në përputhje me ligjin, si dhe institucioneve ndërkombëtare, para së gjithash Bashkimit Evropian, të përdorin të gjitha kompetencat dhe mekanizmat në dispozicion për të mbrojtur demokracinë, lirinë e medias dhe lirinë e shprehjes në Serbi.

Gjatë ngjarjeve të djeshme në Beograd, disa gazetarë u penguan fizikisht dhe u ndaluan të raportojnë nga dy protesta të organizuara nga studentë dhe qytetarë, përpara Parkut Ušće dhe Gjykatës Themelore të Parë në Beogradin e Ri.

Fotoreporteri Gavrilo Andrić u pengua dy herë nga policia teksa përpiqej të dokumentonte protestat. Fillimisht, efektivë policie e shtynë pa asnjë shpjegim ndërsa ai po filmonte dhe fotografonte ngjarjet pranë parkut përballë ish-Hotel Jugoslavisë, ku është planifikuar ndërtimi i një akuariumi – një iniciativë e kundërshtuar nga qytetarët. Në atë moment, Andrić kishte të ekspozuar qartë identifikimin e tij si gazetar.

Më vonë në mbrëmje, ndërsa Andrić po regjistronte veprimet e policisë gjatë arrestimit të protestuesve, një pjesëtar i Xhandarmërisë e sulmoi fizikisht. Kur fotoreporteri u identifikua si gazetar, efektivi u largua; megjithatë, pasi Andrić kërkoi të shihte identifikimin e tij, polici e ofendoi me fjalë të rënda. Theksojmë se pamjet nga protesta tregojnë efektivë policie duke përdorur fyerje dhe sharje jashtëzakonisht vulgare gjatë ndërhyrjeve dhe ndalimit të qytetarëve.

Një gazetare nga mediumi Mašina u pengua gjithashtu nga policia gjatë filmimit. Fotoreporteri student Luka Pešić u ndoq dy herë gjatë mbrëmjes nga efektivë policie, ndërsa gazetarja e kanalit YouTube Srbin Info, Nada Gladović, dhe gazetari Darko Simić u mbajtën brenda një kordoni të Brigadës së Policisë ndërsa përpiqeshin të filmonin konfiskimin e motoçikletave të qytetarëve pas përfundimit të protestës.

Një ditë më parë, në një protestë në Novi Sad, gazetari Žarko Bogosavljević u sulmua përpara Teatrit Kombëtar Serb, ku po shënohej 200-vjetori i Matica srpska. Në një video që qarkullon në rrjetet sociale, Bogosavljević dëgjohet duke u identifikuar vazhdimisht si gazetar dhe duke theksuar se ishte në terren për të kryer punën e tij, por kjo nuk e pengoi sulmuesin – i cili ishte mes mbështetësve të Partisë Progresive Serbe në pushtet – ta sulmonte.

Disa gazetarë të tjerë nga Reuters, Odjek dhe Storyteller ndodheshin në të njëjtin grup dhe u shtynë e u përballën me agresion, por Bogosavljević ishte i vetmi që mori disa goditje. Veçanërisht alarmues është fakti që sulmi ndodhi në prani të policisë, pa një reagim në kohë dhe efektiv. Me atë rast u pengua edhe ekipi i televizionit N1.

Gazetari dhe aktivisti i revistës Revolt, Lazar Dinić, deklaroi për media se pas protestës në Novi Sad kishte marrë një sërë mesazhesh dhe komentesh kërcënuese, ku individë të panjohur kërcënonin se do ta “gjenin” dhe do t’ia “shkulnin zemrën dhe do ta copëtonin”. Mesazhe të tilla përbëjnë kërcënime të drejtpërdrejta për jetën dhe duhet të ndiqen urgjentisht penalisht.

Gjithashtu, gazetarja Dejana Cvetković, e cila raportoi nga një protestë në Surdulica më 14 shkurt, u përball me fyerje seksiste, u veçua publikisht, u paralajmërua se persona të caktuar kishin numrin e saj të telefonit dhe profili i saj u shpërnda në një grup problematik në Viber, ku bëheshin thirrje për linçim. Shënjestrimi seksist, shpërndarja e të dhënave personale dhe thirrjet për dhunë përbëjnë forma serioze presioni dhe rrezikimi, veçanërisht kur përfshijnë elemente të dhunës digjitale dhe doxxing.

Rrjeti SafeJournalists kërkon që Ministria e Punëve të Brendshme e Republikës së Serbisë të kryejë urgjentisht një shqyrtim të brendshëm dhe të përcaktojë përgjegjësinë e efektivëve që dështuan të mbrojnë gazetarët në terren, si dhe të atyre që morën pjesë në shtyrje, fyerje dhe pengim të gazetarëve, dhe që publiku të informohet për rezultatet.

Po ashtu kërkohet që MPB-ja, pa vonesë, të vendosë procedura të qarta operacionale për sjelljen e policisë ndaj punonjësve të medias në tubime publike, përfshirë detyrimin për të parandaluar në mënyrë aktive sulmet ndaj gazetarëve dhe për të siguruar zona të sigurta pune, duke respektuar rolin e gazetarëve që punojnë në interes të publikut.

Presim që prokuroritë kompetente, përfshirë Departamentin e Posaçëm për Krimin e Teknologjisë së Lartë, të identifikojnë dhe ndjekin penalisht autorët e kërcënimeve dhe ngacmimeve online, veçanërisht në rastet që përfshijnë kërcënime me vdekje, thirrje për linçim dhe shpërndarje të të dhënave personale, si dhe të sigurojnë mbledhjen efektive të provave (regjistrime video, gjurmë digjitale, identifikim të llogarive dhe administratorëve të grupeve).

Presim që Qeveria e Republikës së Serbisë dhe zyrtarët më të lartë shtetërorë të dënojnë publikisht dhe pa ekuivok sulmet ndaj gazetarëve, pa relativizim, dhe të dërgojnë një mesazh të qartë se gazetarët mbrohen me ligj dhe se sulmi ndaj tyre është sulm ndaj interesit publik.

Rrjeti SafeJournalists u bën thirrje edhe institucioneve ndërkombëtare, para së gjithash Bashkimit Evropian, Këshillit të Evropës, OSBE/ODIHR-it dhe përfaqësuesve të komunitetit ndërkombëtar në Serbi, të dënojnë publikisht dhe qartë sulmet dhe kërcënimet ndaj gazetarëve dhe të kërkojnë hetime të shpejta, transparente dhe ndjekje penale të autorëve.

Presim që ato të këmbëngulin që progresi në fushën e sundimit të ligjit dhe të drejtave themelore (përfshirë lirinë e medias) të vlerësohet përmes rezultateve konkrete: numrit të rasteve të zgjidhura, vendimeve përfundimtare dënuese dhe përgjegjësisë së dëshmuar institucionale. Është gjithashtu e nevojshme të forcohet monitorimi dhe t’u kërkohet autoriteteve serbe të sigurojnë një mjedis ku media mund të punojë pa frikë, kërcënime apo dhunë, veçanërisht gjatë protestave dhe ngjarjeve me interes të lartë publik.

Rrjeti SafeJournalists rikujton se sulmet ndaj gazetarëve, veçanërisht në prani të policisë dhe pa asnjë reagim institucional, janë sinjal alarmues i erozionit të standardeve për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore. Gazetarët duhet të jenë në gjendje të raportojnë në mënyrë të sigurt nga tubimet publike, dhe institucionet kanë detyrimin t’i mbrojnë, jo t’i pengojnë.

Rrjeti SafeJournalists do të vazhdojë të dokumentojë të gjitha rastet e sulmeve dhe presioneve ndaj gazetarëve dhe të informojë aktorët vendas dhe ndërkombëtarë, duke këmbëngulur në përgjegjësi dhe në dhënien fund të pandëshkueshmërisë.

Prishtinë – Shkup – Sarajevë – Zagreb – Beograd – Podgoricë – Tiranë, 18 shkurt 2026

Shoqata e Gazetarëve të Kroacisë
Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës
Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë
Shoqata e Gazetarëve të Bosnjë dhe Hercegovinës
Shoqata e Pavarur e Gazetarëve të Serbisë
Sindikata e Medias e Malit të Zi