Vesti

Piše: Majlinda Bytyqi

Hronične bolesti su i dalje među glavnim izazovima zdravstvenog sistema na Kosovu, dok lečenje i upravljanje njima zahtevaju kontinuiranu negu, redovne preglede i saradnju između zdravstvenih ustanova i pacijenata.

U intervjuu za „Gazeta Shneta“ [novine Zdravlje], medicinski direktor Opšte bolnice u Peći, dr Shkumbin Berisha, je govorio o tome kako se leče hronični pacijenti, izazovima sa kojima se suočavaju i značaju nege nakon napuštanja bolnice.

On je naglasio da su slučajevi arterijske hipertenzije i dijabetesa i dalje najčešći slučajevi u regionu Peći, uz naglasak da su svest pacijenata, redovni pregledi i rano lečenje ključni faktori u sprečavanju komplikacija i poboljšanju kvaliteta života hroničnih pacijenata.

Ceo intervju:

Kako funkcioniše tok hroničnih pacijenata u bolnici u Peći, od trenutka dijagnoze do praćenja nakon lečenja?

Dr Shkumbin Berisha: Pacijenti u Pećkoj bolnici se u početku primaju na lečenje i dijagnozu na dva načina: kao hitan slučaj preko Hitne službe, kao posledica akutnog pogoršanja hroničnih bolesti ili nakon posete specijalističkoj ambulanti, gde nadležni lekar specijalista proceni da je pacijentu potrebno bolničko lečenje. Nakon prijema u bolnicu, počinju dodatni pregledi neophodni za tačniju dijagnozu i pravilno lečenje. Pored toga, tu se obavljaju i sve potrebne konsultacije sa drugim lekarima specijalistima, a nakon što se završe pregledi i postavi konačna dijagnoza, početni tretman se može eventualno promeniti, uvek na osnovu medicinskih indikacija. Važno je da imamo obučen kadar lekara specijalista iz svih oblasti, koji su visoko profesionalni i pripremljeni za dijagnozu i lečenje pacijenata. Nakon završetka lečenja u našoj bolnici, pacijent se otpušta na kućno lečenje ili upućuje na tercijarno lečenje na osnovu medicinskih indikacija.

Koji su najčešći problemi sa kojima se pacijenti sa hroničnim bolestima susreću tokom lečenja i upravljanja svojom bolesti?

Dr Shkumbin Berisha: Možda je početni problem to što tokom početne dijagnoze od strane specijaliste, neki pacijenti ne prihvataju da im je dijagnostikovana određena bolest i kao rezultat „početne faze poricanja“ odlažu početak lečenja, što predstavlja veliki problem u lečenju i upravljanju. Mislim da dodatan problem predstavlja trend da mnogi stariji pacijenti žive sami i bez podrške mlađih članova porodice, a to je još jedan problem što pacijenti sa hroničnim bolestima imaju poteškoća i problema u upravljanju svojim bolestima.

Da li je u porastu broj hroničnih bolesti u regionu Peći i koje su najčešće bolesti?

Dr Shkumbin Berisha: Da, došlo je do porasta broja hroničnih bolesti u našem regionu, dok su bolesti koje se najčešće javljaju arterijska hipertenzija, dijabetes, zatim postoje i slučajevi problema sa gastrointestinalnim traktom kao što je hronični gastritis itd. Na primer, od oktobra prošle godine do marta ove godine, u periodu od šest meseci, na odeljenje interne medicine je primljeno 99 pacijenata sa dijabetesom i 372 pacijenta sa arterijskom hipertenzijom. Ali iz druge perspektive, možemo reći da nema značajnog povećanja broja slučajeva, već da kod dela stanovništva imamo povećanu svest u pogledu zdravstvene zaštite i na taj način, kao rezultat ranih i redovnih pregleda, imamo raniju dijagnozu hroničnih bolesti i na prvi pogled se može stvoriti utisak da imamo porast broja slučajeva.

Koliko nedostatak redovnih kontrola i nedostatak informisanosti utiču na pogoršanje stanja hroničnih bolesnika?

Dr Shkumbin Berisha: U određenim slučajevima, nedostatak redovnih kontrola ima najveći uticaj na pogoršanje stanja kod hroničnih bolesnika, jer postoje slučajevi kada pacijentu treba eventualna promena terapije ili povećanje doze trenutne terapije ili postoji indikacija za dodatni pregled, a upravo nedostatak blagovremenih lekarskih kontrola uzrokuje pogoršanje stanja pacijenta i kao posledica toga možemo imati i eventualne komplikacije koje je onda teže lečiti i stabilizovati hroničnu bolest.

Koji su glavni izazovi sa kojima se bolnica u Peći suočava u pružanju kontinuirane nege hroničnim pacijentima?

Dr Shkumbin Berisha: Jedan od glavnih izazova je nedostatak dovoljnog broja medicinskih sestara na određenim odeljenjima gde se leče pacijenti sa hroničnim bolestima, što dovodi do velikog preopterećenja medicinskih sestara u smenama. Takođe mislim da je veliki izazov nedostatak javnih ustanova koje se bave gerijatrijskim pacijentima jer gerijatrijski slučajevi opterećuju nadležna odeljenja i kao rezultat toga postoji značajno preopterećenje. Kada bi postojale odgovarajuće institucije, onda bi možda takve slučajeve mogla da leči primarna zdravstvena zaštita, a istovremeno bi relevantna odeljenja u bolnici bila manje opterećena i efikasno povećala lečenje za ostale pacijente koji imaju apsolutnu indikaciju za lečenje na sekundarnom nivou.

Kakvu ulogu igra savetovalište za pacijente sa hroničnim bolestima i kakav je uticaj na edukaciju i svest pacijenata?

Dr Shkumbin Berisha: Uloga savetovališta za pacijente je nezamenljiva i, iskreno rečeno, mnogo nam je pomogla. Kroz ulogu savetovališta i osoblja koje tamo radi, imamo veću svest kod pacijenata sa hroničnim bolestima i kao rezultat toga imaćemo bolje rezultate u sprečavanju mogućih komplikacija hroničnih bolesti, ali postoje slučajevi kada kao rezultat dobrog lečenja nakon savetovanja dolazi i do smanjenja terapije. Zahvalni smo IHS i cenimo njihov doprinos u vezi sa savetovalištem.

U okviru savetovališta za dijabetes u Opštoj bolnici u Peći, u samo tokom prva tri meseca u godini je edukovano na desetine pacijenata sa dijabetes melitusom tipa 1 i tipa 2.

Prema zvaničnim podacima, u januaru je edukovano 97 pacijenata, u februaru 73 pacijenta, a u martu 86 pacijenata, čime je ukupan broj pacijenata dostigao 256.

Koliko je važna saradnja između bolnice, porodične medicine i zajednice za praćenje pacijenata nakon otpusta iz bolnice?

Dr Shkumbin Berisha: Ova saradnja je najvažnija jer je zbog prirode rada sekundarne ustanove, kao što je naša bolnica, nemoguće pratiti zdravstveno stanje pacijenata kod kuće nakon otpusta iz bolnice, osim specijalističkih poseta zakazanih na određeni dan u bolnici, a upravo primarni nivo i zajednica imaju najvažniju ulogu. Možda bi u budućnosti trebalo da imamo spisak ili tačan broj pacijenata kako bi primarna zdravstvena zaštita mogla da ima jasniju sliku o ovim pacijentima u zajednici, bilo kroz kućne posete starijim osobama koje su usamljene ili kroz posete drugim privatnim ustanovama koje brinu o starijim pacijentima koji pate od hroničnih bolesti.

Šta je potrebno poboljšati kako bi hronični pacijenti imali bolju negu i kvalitetniji život?

Dr Shkumbin Berisha: Lično, mislim da treba kontinuirano da radimo na prevenciji hroničnih bolesti na različite načine koji su nam dostupni. Ali kao što smo naglasili iznad, ako nam se u konačnici dijagnostikuje bolest, veoma je važno da je ne poričemo, već da odmah započnemo lečenje koje preporučuje nadležni specijalista. Mislim da kao društvo možemo napredovati još više u ovom pogledu jer raniji tretman donosi bolje rezultate lečenja. Iako moramo priznati da smo kao društvo napravili značajan napredak u brizi i lečenju ovih pacijenata. /Gazeta Shneta/

Ovaj intervju je sproveden u okviru aktivnosti „Više od naslova: Novinarstvo, hronične nezarazne bolesti i priče koje su važne“, partnerstvo između Udruženja novinara Kosova (UNK) i projekta Integrisanih zdravstvenih usluga (IHS). IHS je zajednička inicijativa Ministarstva zdravlja i Švajcarske agencije za razvoj i saradnju na Kosovu. Sadržaj intervjua nužno ne predstavlja stavove IHS ili UNK.